CHỦ QUYỀN SỐ VIỆT NAM

TỪ BÀI HỌC ĐẾN KHÁT VỌNG CHỦ QUYỀN SỐ VIỆT NAM

Có bao giờ bạn thắc mắc tại sao Trung Quốc lại kiên quyết  xây dựng hệ sinh thái bản đồ số nội địa bao gồm Nền tảng bản đồ quốc gia Tianditu (Map World), và các nền tảng thương mại Baidu Maps, Gaode phải chạy trên nền tảng này. Cơ chế chế quản lý dữ liệu địa không gian quốc gia được quản lý rất chặt chẽ? Câu trả lời không chỉ nằm ở kinh tế mà còn ở an ninh và chủ quyền quốc gia.

Họ hiểu rằng: Ai nắm giữ dữ liệu địa không gian, người đó nắm quyền điều hành đất nước. Họ kiểm soát chặt chẽ từng "pixel" dữ liệu, không cho phép sai lệch về ranh giới hay địa danh tồn tại trên không gian số. Đó là một nền tảng lõi của chủ quyền số không thể xâm phạm.

LÀM CHỦ TỌA ĐỘ – BẢO VỆ ĐẤT NƯỚC: HẠ TẦNG DỮ LIỆU ĐỊA KHÔNG GIA (NSDI) LÀ NỀN TẢNG CỦA CHỦ QUYỀN SỐ

Sự cố hiển thị sai địa danh chủ quyền trên một nền tảng bản đồ số gần đây là một hồi chuông cảnh báo về rủi ro an ninh thông tin địa lý. Đó không chỉ là lỗi kỹ thuật, mà là vấn đề về Chủ quyền Quốc gia.

Quản lý một đô thị thông minh hay một quốc gia không thể dựa trên nền dữ liệu rời rạc, sai lệch, phụ thuộc vào nguồn mở hay API nước ngoài. Đã đến lúc phải nhìn nhận: Chủ quyền số phải bắt đầu từ việc làm chủ dữ liệu địa không gian.
Hạ tầng Dữ liệu Không gian Quốc gia (NSDI) chính là "pháo đài số" thống nhất. Ở đó, mọi thửa đất, hố ga, đường cơ sở (theo Tuyên bố 12/11/1982 & Nghị quyết 68/2025), vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) theo UNCLOS 1982 phải được:
+ Khóa cứng tọa độ pháp lý (VN-2000).
+Do Nhà nước cung cấp và bảo chứng.
+Làm chủ từ pixel đầu tiên.

Làm tốt NSDI là làm tốt việc định danh tài sản, vị trí, phục vụ Đề án 06 và quản lý trật tự đô thị minh bạch. Đừng để dữ liệu của chúng ta đứt gãy và trở thành lỗ hổng cho yêu sách sai trái của nước ngoài.

Hãy cùng chung tay xây dựng và bảo vệ NSDI – nền móng vững chắc cho một Việt Nam tự chủ và an toàn trên không gian số!
Chuyển đổi số quốc gia phải đi đôi với chủ quyền số. Từ việc quản lý kinh tế, hạ tầng tại phường xã cho đến bảo vệ biên cương, tất cả phải dựa trên một nền tảng dữ liệu đặc biệt là dữ liệu địa không gian phải đảm bảo Sạch - Đúng - Sống và Tự chủ.

Hạ tầng Dữ liệu Không gian (SDI) không phải là khái niệm xa vời. Nó đã được định nghĩa chi tiết trong mục 2 (điều 42 đến điều 48) của Luật Đo đạc Bản đồ (Luật số 27/2018/QH14 và có hiệu lực từ 01/01/2019). Nó cũng là những gì TP.HCM đã và đang làm, cụ thể như:
-Nền tảng bản đồ số dùng chung (thực chất là NSDI) của TP.HCM được ban hành theo Quyết định 2251/QĐ-UBND ngày 15 tháng 4 năm 2026 về "Quy chế quản lý, vận hành, khai thác, chia sẻ Nền tảng bản đồ số dùng chung Thành phố Hồ Chí Minh" tại địa chỉ: https://bando.tphcm.gov.vn/
- Nền tảng HCMGIS https://hcmgis.vn/san-pham/hcmgis-portal do Trung tâm Ứng dụng Công nghệ thông tin Địa không gian xây dựng và phát triển.
Và đó cũng chính là những gì chúng tôi đã nỗ lực thực thi khi triển khai dự án ứng dụng Trí tuệ Địa không gian (GEOINT) tại Quận 12  trong thời gian vừa qua và đang nâng cấp nền tảng để đáp ứng yêu cầu theo mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Đã đến lúc các nền tảng bản đồ tại Việt Nam phải đảm bảo hiển thị đúng các yếu tố này. Đừng để dữ liệu của chúng ta đứt gãy ngay trên chính không gian số của mình!
Đã đến lúc nhà nước cần có cơ chế, chính sách và đầu tư để tập hợp các chuyên gia, nhà khoa học, các lập trình viên ... tạo thành cộng đồng GIS đủ mạnh để chủ động đóng góp, kiểm định và chuẩn hóa dữ liệu trên các nền tảng mở như OpenStreetMap theo tiêu chuẩn quốc gia và yêu cầu chủ quyền số.
Bên cạnh đó, cần phải thực thi nghiêm túc Luật Đo đạc Bản đồ, Luật Biển, Luật Dữ liệu trong việc xây dựng các nền tảng bản đồ số tại Việt Nam. Đồng thời Chính phủ cần khẩn trương xây dựng dự án Luật Đo đạc Bản đồ sửa đổi cho phù hợp các NQ 57, 68, 71..., các luật mới; với mô hình chính quyền mới và xu thế phát triển công nghệ để Luật Đo đạc Ban đồ mới làm bà đở cho việc xây dựng hệ sinh thái công nghệ địa không gian trong kỷ nguyên vươn mình của đất nước. 
Tham khảo: Luật Đo đạc Bản đồ - Luật số 27/2018/QH14 (có hiệu lực từ 01/01/2019): https://datafiles.chinhphu.vn/cpp/files/vbpq/2022/07/27-2018-qh14..pdf

Lê Trung Chơn