1. Đặt vấn đề
Trong bối cảnh phát triển các khu đại học quốc gia, nhu cầu về bản đồ địa hình tỷ lệ lớn ngày càng trở nên cấp thiết. Đây không chỉ là sản phẩm kỹ thuật nhằm phục vụ xây dựng công trình, mà còn là tài liệu chiến lược giúp tổ chức không gian giáo dục, thiết kế kiến trúc cảnh quan, quản lý hạ tầng đô thị thông minh. Công tác “Khảo sát, đo đạc lập bản đồ 3D địa hình tỷ lệ 1/500” tại Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN ở Hòa Lạc do Xí nghiệp Trắc địa – Công ty TNHH MTV Trắc địa Bản đồ thực hiện là một minh chứng điển hình.
2. Khảo sát hiện trường – mở đầu hành trình kiến tạo một đô thị đại học
Dự án được triển khai từ ngày 17/6 đến 30/6/2025, tại khu vực phía Đông Bắc khu đại học Hòa Lạc, diện tích khảo sát khoảng 27 ha. Đây là nơi dự kiến xây dựng các phân khu chức năng của Trường Đại học Kinh tế – ĐHQGHN, bao gồm: giảng đường, khu ký túc xá, cảnh quan, đường nội bộ, và các công trình phụ trợ.
Với địa hình đan xen giữa khu đô thị mới và vùng chuyển tiếp nông nghiệp – kỹ thuật, công tác khảo sát không chỉ đòi hỏi độ chính xác cao mà còn yêu cầu sự đồng bộ giữa đo đạc truyền thống và công nghệ hiện đại như UAV, GNSS đa tần, xử lý ảnh số, mô hình DEM – DSM. Đây cũng là một trong những dự án ứng dụng song song đo vẽ ngoại nghiệp và công nghệ bay chụp không người lái (UAV) nhằm nâng cao độ tin cậy và tính cập nhật của bản đồ.
3. Kết hợp thiết bị hiện đại - quy trình kỹ thuật chặt chẽ - nhân lực chuyên môn cao
Hình 1. Sơ đồ quy trình công nghệ
Đội ngũ thi công gồm 10 cán bộ kỹ thuật có trình độ từ đại học đến thạc sĩ, sử dụng đồng bộ các thiết bị hiện đại: máy GNSS đa tần (04 máy), toàn đạc điện tử, thủy chuẩn điện tử, UAV bay chụp tích hợp GNSS, phần mềm Trimble Business Center, MicroStation V8i, AutoCAD. Toàn bộ quy trình thực hiện tuân thủ đầy đủ các quy định kỹ thuật của Bộ Tài nguyên và Môi trường, cụ thể là Thông tư số 68/2015/TT-BTNMT và Thông tư số 24/2018/TT-BTNMT (cập nhật 19/2024/TT-BTNMT).
Các bước thi công được tổ chức theo chuỗi quy trình logic: thiết kế bay chụp – khảo sát thực địa – xây dựng lưới khống chế – bay UAV – đo vẽ chi tiết – xử lý số liệu nội nghiệp – lập bản đồ số – kiểm tra nghiệm thu. Đặc biệt, sản phẩm DEM, DSM và bình đồ ảnh có độ chính xác cao, sai số độ cao trung phương < 0,25m, đáp ứng yêu cầu thành lập bản đồ tỷ lệ 1/500 và phục vụ mô hình hóa địa hình chi tiết.
Hình 2. Thiết kế tuyến bay
4. Bản đồ 3D tỷ lệ lớn - nền tảng hạ tầng mềm cho giáo dục đại học hiện đại
Không giống các bản đồ phục vụ thi công hạ tầng kỹ thuật thuần túy, bản đồ địa hình 1/500 của dự án này là cơ sở quan trọng phục vụ quy hoạch tổng thể không gian giáo dục: tổ chức giao thông nội bộ, phân khu học thuật – dịch vụ, định hướng phát triển cảnh quan sinh thái, hạ tầng ngầm, thoát nước, cây xanh, hệ thống tiện ích…
Sự chính xác và đầy đủ của bản đồ cho phép các nhà thiết kế kiến trúc – quy hoạch đưa ra phương án tối ưu về sử dụng không gian, giao hòa giữa nhu cầu học tập – sinh hoạt – nghiên cứu trong một đô thị đại học xanh và thông minh.
Cần nhấn mạnh rằng, trong các khu đô thị giáo dục như Hòa Lạc, chất lượng bản đồ địa hình không chỉ phục vụ quy hoạch ban đầu, mà còn là tài liệu nền tảng để quản lý vận hành sau này: quản lý cây xanh, thoát nước đô thị, cảnh quan, an toàn công trình và công nghệ GIS.
5. Hợp tác ba bên - mô hình hiệu quả trong phát triển hạ tầng tri thức
Điểm đặc biệt của dự án này là mô hình hợp tác giữa ba chủ thể:
Đơn vị tài trợ: Công ty Cổ phần Đầu tư IMG – đại diện khối doanh nghiệp tư nhân có trách nhiệm xã hội, đồng hành cùng giáo dục;
Đơn vị tiếp nhận: Trường Đại học Kinh tế – Đại học Quốc gia Hà Nội – trung tâm đào tạo – nghiên cứu;
Đơn vị thực hiện kỹ thuật: Xí nghiệp Trắc địa – đơn vị thi công chuyên môn sâu thuộc Công ty TNHH MTV Trắc địa Bản đồ.
Mô hình này không chỉ đảm bảo tính khả thi, đúng tiến độ và hiệu quả kinh tế mà còn khẳng định vai trò ngày càng rõ rệt của ngành trắc địa – bản đồ trong quá trình kiến tạo hệ sinh thái giáo dục – đào tạo hiện đại.
6. Kết luận
Kết quả dự án đã chứng minh vai trò quan trọng của bản đồ địa hình tỷ lệ lớn trong việc quy hoạch, thiết kế và vận hành các khu đại học hiện đại. Sự kết hợp giữa công nghệ UAV, GNSS, mô hình DEM – DSM và đo vẽ truyền thống mang lại độ chính xác cao, tạo cơ sở tin cậy cho thiết kế kiến trúc – cảnh quan. Đồng thời, mô hình hợp tác ba bên giữa doanh nghiệp, nhà trường và đơn vị kỹ thuật là kinh nghiệm quý trong việc triển khai các dự án tương tự.
Có thể khẳng định rằng ngành trắc địa – bản đồ, dù thầm lặng, vẫn đang đặt những “viên gạch nền” quan trọng cho sự phát triển của hạ tầng tri thức quốc gia, góp phần xây dựng đô thị đại học, thành phố thông minh và nền giáo dục bền vững trong tương lai.
Hình ảnh sản phẩm bản đồ địa hình khu vực khảo sát:
|
|
Hình 3. Bản đồ địa hình | Hình 4. Bản đồ hiện trạng 3D |
